Professor J.C. Francken †

Professor J.C. Francken werd geboren op 29 maart 1919 in Soerabaja, voormalig Nederlands Indië, en deed in 1937 zijn eindexamen aan de HBS in Medan waar zijn vader directeur was. Daarna vertrok hij naar de Technische Hogeschool Delft, de huidige TuDelft, om natuurkunde te studeren. Na het behalen van zijn propedeutisch examen in 1939 bracht hij een bezoek aan zijn ouders in Semarang, Ned. Indië, en in september van dat jaar zou hij zijn studie in Delft voortzetten, maar het werd januari 1946! Ruim zes jaar maakte hij deel uit van het voormalige Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (K.N.I.L.). Van maart 1942 tot augustus 1945 was hij krijgsgevangene van het ‘keizerlijke’ Japanse leger, eerst te Malang en vanaf 1943 aan de Burma –spoorweg in Thailand. Deze periode kon overigens niet bepaald als ‘keizerlijk’ worden gekwalificeerd.

In 1946 keerde hij terug naar Delft en behaalde in oktober 1948 zijn ingenieursexamen in de groep Elektronenoptica, onder leiding van prof.dr. H.B. Dorgelo. In 1949 vertrok hij naar Philips Nat. Lab. in Eindhoven en was werkzaam in de groep elektronenoptica, die ressorteerde onder het directoraat van prof.dr. H.B. Casimir. Hij werkte daar aan de elektronenoptische afbeelding in de beeldiconoscoop, de televisiecamerabuis en promoveerde op dit onderwerp bij prof. Dr. Dorgelo in Delft op 17 juni 1953. Aan het proefschrift, getiteld ‘Electron Optics of the Image Iconoscope’ werd het predikaat ‘met lof’ toegekend. Na een periode als hoofdingenieur gewerkt te hebben bij de afdeling ‘ontwikkeling kathodestraalbuizen’ van de hoofdindustriegroep ‘elektronenbuizen’ van Philips, werd hij per Koninklijk Besluit van 3 juli 1962 benoemd tot hoogleraar in de technische natuurkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en per 1 augustus 1962 aanvaardde hij zijn ambt.

In de daarop volgende periode van 22 jaar tot aan zijn emeritaat in 1984 heeft hij zich met overtuiging ingezet voor de eigen identiteit van de technische natuurkunde, opdat deze als volwaardige ingenieursopleiding zou worden geaccepteerd, zowel door de studenten als door hun toekomstige werkgevers en, uiteraard ook door de technische hogescholen. Na wijziging van de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs (WWO) van 6 mei 1971 bij Koninklijk Besluit van 2 december daarop volgend, werd in het Academisch Statuut opgenomen dat aan de Rijksuniversiteit Groningen de studierichting technische natuurkunde kan worden ingesteld en dat aan het bijbehorende doctoraal examen de titel van ingenieur (ir.) zal worden verbonden. In zijn Groningse periode evolueerde zijn onderzoekprogramma zich over verschillende terreinen. In de beginfase betrof dit de optische eigenschappen van magnetische elektronenlenzen, in het bijzonder de objectieflens van een elektronenmicroscoop en bij zijn emeritaat het verbeteren van het rendement van zonnecollectoren.

Ter gelegenheid van zijn afscheid op 18 september 1984 verklaarde de ‘Vereniging Kandidaten Technische Natuurkunde’ haar naam te veranderen in ‘Professor Francken Vereniging’, vervolgens op 12 oktober 1984 opgericht en geregistreerd bij de Kamer van Koophandel onder de naam T.F.V. ‘Professor Francken’ .

Tijdens zijn emeritaat is Professor Francken nog zeer actief betrokken geweest bij onze vereniging. Jaarlijks ging het bestuur van de vereniging bij hem langs om zich voor te stellen. Ook nam hij deel aan symposia en las met veel plezier onze Francken Vrij. De laatste jaren was hij fysiek niet meer in staat om langs te komen, maar vond er nog steeds veel correspondentie plaats tussen de vereniging en professor Francken.

Op 15 januari 2007 is Prof. dr. ir. Jan Carel Francken in zijn woonplaats Baarn overleden. Professor Francken is 87 jaar oud geworden.